Хүүхдийнхээ ирээдүйд хөрөнгө оруулах: 529, custodial данс, Roth IRA

Яагаад эрт эхлэх вэ

Хөрөнгө оруулалтын өгөөж дахин өгөөж өгдөг (нийлмэл өсөлт, compound growth) тул хугацаа хамгийн том давуу тал. Жишээ нь, сар бүр $100-ыг жилийн дунджаар 6%-ийн өгөөжтэй гэж тооцвол:

Энэ бол зөвхөн жишээ. Зах зээлийн өгөөж жил бүр өөр бөгөөд баталгаагүй, алдагдал ч гарч болно.

Харьцуулалт

529 төлөвлөгөө — сургуулийн хуримтлал

• Эцэг эх (эсвэл эмээ өвөө г.м.) данс эзэмшиж, хүүхдийг ашиг хүртэгчээр бүртгэнэ. Хэн ч мөнгө хийж болно.
• Хийсэн мөнгө холбооны татвараас хасагдахгүй. Харин өсөлт нь татваргүй бөгөөд сургалтын төлбөр, ном, байр зэрэг зориулалтаар нь авбал авахдаа татваргүй.
• 2026 оноос K-12 (цэцэрлэгээс 12-р анги хүртэл)-ын сургалтын төлбөр, хичээлийн материал, гэрээс гадуурх давтлагад жилд $20,000 хүртэл ашиглаж болно. Оюутны зээлд насан туршдаа $10,000 хүртэл, мөн мэргэжлийн гэрчилгээ, лицензийн сургалтад зарцуулж болно.
• Зориулалтын бус авбал зөвхөн өсөлтөд нь орлогын татвар болон 10%-ийн нэмэлт татвар ногдоно.
• Хүүхэд сургуульд сурахгүй бол мөнгийг гэр бүлийн өөр гишүүнд шилжүүлж болно. 15-аас дээш жил нээлттэй байсан 529-өөс насан туршдаа $35,000 хүртэлхийг хүүхдийн Roth IRA руу шилжүүлж болно (Roth IRA-ийн жилийн хязгаарын дотор, хүүхэд цалинтай байх ёстой).
• Coverdell ESA нь 529-тэй төстэй ч жилд нэг хүүхдэд $2,000-аас илүү хийх боломжгүй, орлогын хязгаартай, мөнгийг хүүхэд 30 нас хүрэхээс өмнө зарцуулна.

Калифорнид онцгой анхаарах:

• Мөнгө хийхэд мужийн татварын хасалт байхгүй.
• K-12-т авсан мөнгөний өсөлтөд Калифорнийн орлогын татвар болон нэмэлт 2.5% татвар ногдоно.
• 529-өөс Roth IRA руу шилжүүлэхийг Калифорни зориулалтын бус авалт гэж үзэж, өсөлтөд нь мужийн татвар болон 2.5% ногдуулна.
• Оюутны зээл ($10,000 хүртэл), бүртгэлтэй дадлагажигчийн (apprenticeship) хөтөлбөрт авсан мөнгө Калифорнид ч татваргүй.
• Калифорнийн ScholarShare 529-д нэг хүүхдийн бүх дансны нийт үлдэгдэл $529,000-аас хэтрэхгүй.

Custodial данс (UGMA/UTMA) — ямар ч зорилгод

• Эцэг эх асран хамгаалагчийн (custodian) хувиар хүүхдийн нэр дээр нээж удирдана. Мөнгийг хүүхдэд ашигтай ямар ч зүйлд зарцуулж болно.
• Хэн ч хязгааргүй мөнгө хийж болно. Гэхдээ 2026 онд нэг хүн нэг хүүхдэд $19,000-аас их бэлэг өгвөл 709 маягтаар мэдүүлнэ; ихэнхдээ татвар төлөхгүй.
• Хийсэн мөнгө буцаагдахгүй бэлэг бөгөөд хүүхдийн өмч болно. Хүүхэд мужаас хамааран 18–25 насандаа (Калифорнид ерөнхийдөө 18) дансаа бүрэн өөрөө удирдана — тэр үед мөнгийг юунд зарцуулахыг та шийдэхгүй.
• Хүүхдийн хөрөнгийн орлогод «kiddie tax» үйлчилнэ: 2026 онд эхний $1,350 татваргүй, дараагийн $1,350 хүүхдийн хувиар, $2,700-аас дээш хэсэг эцэг эхийн татварын хувиар татвартай.
• Санхүүгийн тусламжийн (FAFSA) тооцоонд хүүхдийн хөрөнгө гэж тооцогддог тул эцэг эхийн эзэмшдэг 529-өөс илүү их нөлөөлнө.

Цалин олдог хүүхэд — custodial Roth IRA

• Хүүхэд ажлын хөлс эсвэл өөрийн ажлын (хүүхэд харах, зүлэг арчлах г.м.) орлоготой байх ёстой. Халаасны мөнгө, бэлэг тооцогдохгүй.
• Жилд хийх дүн нь хүүхдийн тухайн жилд олсон орлого эсвэл 2026 онд $7,500-ын аль багаас хэтрэхгүй. Жишээ нь, $3,000 олсон бол $3,000 хүртэл.
• Мөнгийг эцэг эх нь хийж өгч болно — хүүхдийн олсон дүнгээс хэтрэхгүй л бол.
• Roth IRA-д татвар нь төлөгдсөн мөнгө орж, хожим өсөлттэйгөө хамт татваргүй гарна. Залуу хүний татварын хувь бага тул ихэвчлэн ашигтай. Ялгааг 401(k), IRA, Roth IRA нийтлэлээс уншаарай.
• Хүүхдийн олсон орлогын баримтыг (W-2, төлбөрийн тэмдэглэл) хадгалаарай.

Trump Account

2025 оны татварын хуулиар бий болсон хүүхдийн шинэ IRA. Жилд $5,000 хүртэл хийж болно. 2025–2028 онд төрсөн, SSN-тэй АНУ-ын иргэн хүүхдэд засгийн газар нэг удаа $1,000 хийнэ — үүнийг 4547 маягтаар хүсэх ёстой. Мөнгө зөвхөн индекс санд байршиж, хүүхэд 18 нас хүртэл авах боломжгүй. Дэлгэрэнгүйг Trump Account мэдээнээс уншаарай.

Өсвөр насныхны данс

Зарим брокер 13–17 насны хүүхдэд эцэг эхийн хяналттай хөрөнгө оруулалтын данс санал болгодог. Хувьцаа, ETF, хамтын сан, бонд авч болох ч опцион, зээлээр арилжаа (margin) хийхгүй; 18 насанд энгийн данс болно. Нөхцөл нь компани бүрт өөр.

Хүүхэдтэйгээ хамт суралцах

Данс нээхээс гадна хүүхэдтэйгээ хамт хөрөнгө оруулах нь мөнгөний зөв зуршил суулгадаг:

• Хамтдаа нэг индекс сан сонгоод, сар бүр хэр өссөн, буурсныг хамт хар.
• Хувьцаа гэдэг нь компанийн өчүүхэн хэсгийг эзэмших гэсэн үг гэдгийг өдөр тутам хэрэглэдэг бүтээгдэхүүнээр жишээ авч тайлбарла.
• Зах зээл унахад тайван байж, урт хугацааны зорилгоо санахыг өөрийн жишээгээр харуул.
• Хүүхэд цалин авбал тодорхой хувийг хуримтлуулах дүрмийг хамтдаа тогтоо.
• Гэр бүлээрээ мөнгөний тухай ярихад «Мөнгөний яриа» хөтчийн 5-р сэдэв хэрэг болно.