Америкт амьдарч буй монголчуудад зориулсан санхүүгийн мэдлэг

ГҮҮРАНУ-ын татвар, санхүү — монгол хэлээр

Тэтгэвэр

401(k), IRA, Roth IRA — ялгааг энгийнээр

ГүүрШинэчилсэн: 8 мин унших

Товч хариулт

401(k) ажил олгогчоор дамждаг, хязгаар нь хамгийн өндөр ($24,500). IRA-г хэн ч өөрөө нээж болно ($7,500). Traditional нь одоо татвар хөнгөлж, авахад татвартай. Roth нь одоо татвартай, авахад татваргүй. Хэдэн хувь хийх вэ гэвэл: эхлээд ажил олгогчийн match-ийг бүрэн аваад, нийт хуримтлалаа гарт авах цалингийнхаа 10–15%-д хүргэхийг зорь.

Харьцуулалт (2026)

401(k) Traditional IRA Roth IRA
Хэн нээх Ажил олгогч Та өөрөө (банк, брокер) Та өөрөө
Жилийн хязгаар $24,500 $7,500 (хоёр IRA нийлээд) $7,500 (хоёр IRA нийлээд)
50+ насны нэмэлт +$8,000 (60–63 нас: +$11,250) +$1,100 +$1,100
Шимтгэл хийхэд Татвараас өмнө (Roth 401(k) бол дараа) Хасагдаж болно Хасагдахгүй
Авахад Татвартай (Roth 401(k) татваргүй) Татвартай 59½ нас, 5 жил хангасан бол татваргүй
Ажил олгогчийн нэмэлт (match) Байж болно Үгүй Үгүй
Орлогын хязгаар Үгүй Ажлын төлөвлөгөөтэй бол хасалтад хязгаартай Шимтгэл хийхэд хязгаартай
Заавал авах нас (RMD) 73 (Roth 401(k)-д үгүй) 73 Эзэмшигч амьд байхад үгүй

2026 оны орлогын хязгаар

Ганц бие, өрхийн тэргүүн Гэрлэсэн, хамтран мэдүүлдэг
Roth IRA шимтгэл хязгаарлагдана $153,000–$168,000 $242,000–$252,000
Traditional IRA-ийн хасалт хязгаарлагдана (ажлын төлөвлөгөөтэй бол) $81,000–$91,000 $129,000–$149,000

Орлого энэ хүрээнд байвал хэсэгчлэн, түүнээс дээш бол бүрэн хязгаарлагдана.

Хэнд аль нь тохирох вэ

  • Ажил олгогч match өгдөг бол эхлээд 401(k)-д match-ийг бүрэн авах хэмжээгээр хий. Энэ бол үнэгүй мөнгө.
  • Одоо 10%, 12%-ийн шатлалд байгаа, ирээдүйд орлого өснө гэж бодож байвал Roth ихэвчлэн давуу.
  • Одоо өндөр шатлалд байгаа бол Traditional-ийн хасалт илүү үнэ цэнэтэй.
  • Ирээдүйд Монголд буцах төлөвлөгөөтэй бол мөнгөө авах үеийн татварыг бодолцоорой. «Монголд буцах» нийтлэлийг уншаарай.

401(k)-д хэдэн хувь хийх вэ

Хүн бүрт тохирох нэг хувь байхгүй, гэхдээ ерөнхий дараалал нь:

  1. Эхлээд match-ийг бүрэн ав. Жишээ нь, жилийн цалин $100,000, ажил олгогч цалингийн 3% хүртэлх шимтгэлд 100% нэмдэг бол та $3,000 хийхэд ажил олгогч дахиад $3,000 нэмнэ. Match-ээ бүрэн авахгүй бол үнэгүй мөнгөө алдаж байна гэсэн үг.
  2. Дараа нь нийт хуримтлалаа гарт авах цалингийнхаа 10–15%-д хүргэхийг зорь. Одоохондоо чадахгүй бол match-ийн хэмжээнээс эхэлж, жил бүр 1%-иар нэмээрэй. Олон төлөвлөгөө үүнийг автоматаар нэмдэг (automatic escalation) тохиргоотой.
  3. Хоцорч эхэлсэн бол match-ийн дараа 15% эсвэл түүнээс их хийхийг бод. 50-аас дээш насныхан нэмэлт (catch-up) шимтгэл хийж болно (дээрх хүснэгтийг үз).
  4. Дээд хязгаараар нь хийх нь match-ээ бүрэн авч байгаа, яаралтай үеийн мөнгө (emergency fund) бүрдсэн, өндөр хүүтэй өргүй, өдөр тутмын зардалд дарамт болохгүй үед л утгатай.

401(k)-ийн дараа хаана хуримтлуулах вэ

  • IRA: Traditional эсвэл Roth IRA (дээрх хүснэгт, орлогын хязгаарыг үз). Орлого тань Roth IRA-ийн хязгаараас давбал «backdoor Roth IRA» арга бий.
  • 401(k)-ийн after-tax шимтгэл: зарим төлөвлөгөө $24,500-аас гадна after-tax шимтгэл хүлээн авч, Roth руу хөрвүүлэх боломж олгодог — mega backdoor Roth.
  • HSA: өндөр суутгалтай (high-deductible) эрүүл мэндийн даатгалтай бол. Холбооны татварт гурван давуу талтай: хийсэн мөнгө хасагдана, өсөлт татваргүй, эмчилгээний зардалд авахад татваргүй. 65-аас хойш эмчилгээнээс өөр зүйлд авбал Traditional IRA шиг татвартай. Калифорнид HSA-д татварын хөнгөлөлт байхгүй: хийсэн мөнгө, хүү, өсөлт нь мужийн татвартай.
  • Энгийн брокерийн данс: жилийн хязгааргүй, хэзээ ч авч болно, заавал авах нас байхгүй. Нэг жилээс удаан эзэмшсэн хөрөнгийн ашиг холбооны татварт бага хувиар татвартай (Калифорни энгийн орлогын адил татварладаг).

Жил бүр шалга

Цалин нэмэгдсэн, зээл дууссан, IRS-ийн хязгаар эсвэл ажил олгогчийн match-ийн нөхцөл өөрчлөгдсөн үед шимтгэлийн хувиа шинэчил. Хөрөнгийн хуваарилалт (хувьцаа, бондын харьцаа) нас, зорилгодоо тохирсон эсэхийг ч хар.

Эрт авбал

59½ наснаас өмнө авбал ихэвчлэн орлогын татвар дээр 10% нэмэлт татвар ногдоно. Roth IRA-д хийсэн шимтгэлээ (ашгийг биш) хэзээ ч татваргүй авч болно.

Дараагийн алхам

  1. Ажил олгогчийнхоо 401(k) match-ийн нөхцөлийг HR-аас асууж, match-ийг бүрэн авах хувиа тохируул.
  2. Боломжтой бол шимтгэлээ жил бүр 1%-иар автоматаар нэмэгдэхээр тохируул.
  3. 401(k) байхгүй бол IRA нээх брокеруудын шимтгэл, сангийн сонголтыг харьцуул.
  4. Жил бүр (жишээ нь, цалин нэмэгдэх үед) шимтгэлийн хувиа шалга.

Эх сурвалж

Бэлтгэсэн: Гүүр · Шинэчилсэн: 2026.11.05. Энэ нийтлэл ерөнхий мэдээлэл бөгөөд таны нөхцөлд тохирсон зөвлөгөө биш.